Alfons Karny. Opus Vitae.

Wystawa prezentuje dorobek artystyczny Alfonsa Karnego jednego z najwybitniejszych polskich rzeźbiarzy XX wieku.

Karny specjalizował się w rzeźbie portretowej. Na jego spuściznę artystyczną składa się ponad 600 skatalogowanych prac. Artysta był wielokrotnie nagradzany na polskich i europejskich konkursach i wystawach. W 1974 r. Society of Portrait Sculptors w Londynie przyznało Karnemu „The Jean Mason Davidson Medal”, wliczając go do najwybitniejszych twórców europejskich. Artysta urodzony w Białymstoku 14 listopada 1901 roku, lata twórcze spędził w Warszawie. Nigdy jednak nie zerwał związków ze swoim rodzinnym miastem – od 1974 r. był jego Honorowym Obywatelem. Marzył o utworzeniu tu muzeum, w którym mógłby pokazać swoje rzeźby i które byłoby jego symbolicznym powrotem do Białegostoku. Zamysł ten udało się zrealizować dopiero w 1993 roku, już po śmierci Karnego.

Wystawa składa się z ośmiu tematycznych części:

  1. Białystok Alfonsa Karnego.
Część biograficzna – fotografie J. Sołowiejczyka ukazują stary Białystok – miasto, w którym urodził się, spędził dzieciństwo i uczył się Alfons Karny. Tutaj powstały pierwsze rysunki przyjaciół, drzeworyty – portrety sławnych ludzi: Stefana Żeromskiego, Józefa Piłsudskiego, Władysława Reymonta i bohaterów historycznych powieści H. Sienkiewicza. Stąd, jako ochotnik w 1920 r.poszedł na wojnę, a później z kuferkiem wypchanym pracami wyjechał do Warszawy i został studentem w pracowni rzeźby Tadeusz Breyera w Warszawskiej Szkole Sztuk Pięknych.

 

 

2. Studia i pierwsze sukcesy.

Okres studiów w Warszawskiej Szkole Sztuk Pięknych ilustrują fotografie profesorów Tadeusza Breyera i Stanisława Noakowskiego, dokumenty – legitymacja studencka Karnego, fotografie wykonane w trakcie korekty w pracowni rzeźby, katalogi z wystaw, w których uczestniczył w trakcie studiów. Wykonane w tym czasie rzeźby uzyskiwały wyróżnienia. Wśród eksponowanych na wystawie dokumentów na szczególna uwagę zasługuje dyplom Nagrody Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy z 1935r. sygnowany przez Stefana Starzyńskiego oraz dyplom i złoty medal, który na Międzynarodowej Wystawie Sztuki i Techniki w Paryżu, w 1937r. zdobył A. Karny. Niezwykle cenny jest gipsowy oryginał rzeźby Marszałka Józefa Piłsudskiego.

 

3. Galeria wielkich Polaków.

Jest to reprezentacyjna galeria prac Alfonsa Karnego. Znajdują się tu rzeźbiarskie portrety najwybitniejszych Obywateli Rzeczypospolitej, ale też i postaci mniej znanych, które Artysta uwiecznił za ich zasługi i poświęcenie Ojczyźnie. Obok portretów Adama Mickiewicza, Fryderyka Chopina, Ignacego Jana Paderewskiego, Józefa Piłsudskiego prezentowane jest popiersie Ludwika Solskiego, Wacława Sieroszewskiego i Władysława Broniewskiego. Portrety Mariusza Maszyńskiego – aktora Teatru Polskiego w Warszawie i Juliusza Kadena-Bandrowskiego – autora powieści „Generał Barcz” przypominają przyjaciół Karnego, którzy zginęli w Powstaniu Warszawskim. Portret Prezydenta Warszawy Stefana Starzyńskiego przywołuje tragedię Warszawy z września 1939 r. Wtedy to artysta, podczas bombardowania utracił większość swojego rzeźbiarskiego dorobku zgromadzonego w pracowni przy ulicy Wspólnej 67. Ocalała z pożaru rzeźba, granitowy portret Stanisława Noakowskiego, została później użyta do budowy powstańczej barykady na Placu Teatralnym.

 

4. Czas twórczych poszukiwań i eksperymentów.

Alfons Karny, poszukując nowych środków wyrazu, odszedł od tradycyjnych, romantycznych brązów. Nowe portrety Leona Schillera, Jana Parandowskiego, Ignacego Paderewskiego, Mikołaja Kopernika, Stefana Starzyńskiego zostały wykonane w ceramice. Niektóre z nich Artysta pokrył złotem i srebrem, inne zaś barwną, wielokolorową polewą. W ciągłym twórczym poszukiwaniu, niektóre „głowy” powtarzał w wielu materiałach, szukając ekspresji najbliższej modelowi. Piękną kompozycją jest „Relaks Sportsmenki” zrealizowany w granicie i w ceramice szkliwionej.

 

 

5. Pracownia rzeźbiarza i aneks mieszkalny.

Pracownia rzeźbiarska została odtworzona na podstawie dokumentacji fotograficznej. Kawalety, narzędzia rzeźbiarskie, skrzynia na glinę – prezent od prezydenta Warszawy Stefana Starzyńskiego – to wyposażenie warsztatu artysty. Znajdują się tu  gipsowe głowy. Wśród prezentowanych dzieł są również prace innych rzeźbiarzy: Popiersie Fryderyka Chopina Wacława Szymanowskiego, portret „Derwisza” Olgi Niewskiej, repetycja pomnika „Małego Powstańca” Jerzego Jarnuszkiewicza oraz przykłady rzeźby egipskiej i eskimoskiej. Obok pracowni został odtworzony aneks mieszkalny artysty.

 

 

6. Pośmiertne maski.

Kolekcja masek pośmiertnych jest prezentowana w dwóch grupach: repetycji historycznych oraz dzieł Alfonsa Karnego, które artysta wykonał po zakończeniu II wojny światowej. To wtedy artysta zaczął tworzyć maski pośmiertne, traktując to jako swój obowiązek upamiętnienia wybitnych twórców kultury.

Obok masek „Voltaira”, Fryderyka Chopina, Lwa Tołstoja, M. Gorkiego czy „Dziewczyny z Sekwany”, utrwalanych w gipsie, eksponowane są dzieła wykonane w brązie. Są to maski profesorów Karnego: Stanisława Noakowskiego i Tadeusza Breyera oraz przyjaciół: Konstantego Ildefonsa Gałczyńskiego, Władysława Broniewskiego, Juliana Tuwima, Leona Kruczkowskiego, Leona Schillera, Krzysztofa Opalińskiego i Leopolda Staffa.

 

7. Biblioteka rzeźbiarza.

Prezentowana jest tu ciekawa kolekcja, gromadzona przez Karnego przez całe życie. Składają się nań: specjalistyczna literatury na temat rzeźby historycznej, współczesnej oraz warsztatu rzeźbiarskiego, dawne malarstwo, ceramika, medale, plakiety i małe formy rzeźbiarskie, wśród których są „Mefistofeles” M. Antokolskiego, „Madonna” A. Bourdellea czy „Głowa Dziewczyny” Ch. Despiau.

 

 

 

8. Skakanka.

„SKAKANKA” jest pierwszym dziełem Alfonsa Karnego, które w 1963 r. trafiło do zbiorów Muzeum Okręgowego w Białymstoku i zapoczątkowało budowę muzealnej kolekcji rzeźb artysty.
Skakanka powstała w 1930 r. Do jej wykonania artystę zainspirowała pewna zaobserwowana sytuacja. Stała się ona najbardziej znaną rzeźbą figuratywną artysty. W 1936 r. Alfons Karny został zaproszony do dekorowania transoceanicznego statku m/s „Piłsudski” i wtedy „Skakanka” zaczęła zdobić jego luksusowe wnętrze. Znany jest los dwóch ocalałych odlewów tego dzieła. Jeden z nich został przekazany jako dar do Centrum Zdrowia Dziecka w Międzylesiu, a drugi jest własnością spadkobierców Jadwigi Wajsownej, która otrzymała tę rzeźbę zgodnie z ideą jej powstania. I w ten sposób w historii rzeźby polskiej i sportu zapisała się młodziutka Francuzka, którą w lipcu 1930 r. Karny obserwował w trakcie porannej gimnastyki.

 

Muzeum Rzeźby Alfonsa Karnego czynne jest dla zwiedzających codziennie (oprócz poniedziałków i dni świątecznych)

  • od 1 maja do 31 sierpnia
    w godz. 10:00 – 17:00  (wtorek, środa, czwartek, sobota, niedziela)
    w godz. 10:00 – 18:00 (piątek)
  • od 1 września do 30 kwietnia
    w godz. 10:00 – 17:00 (wtorek, środa, czwartek, piątek, sobota, niedziela)

niedzielawstęp bezpłatny

Ostatnie wejście zwiedzających na wystawy odbywa się 45 min. przed zamknięciem muzeum
CENY BILETÓW

  • bilet normalny 8 zł
  • bilet ulgowy 4 zł
  • bilet rodzinny 16 zł (dorośli i dzieci, maksymalnie 5 osób)
  • wejściówka na imprezy: spotkania, wykłady, koncerty – 1 zł

OPŁATY ZA OPROWADZANIE:

24 zł – grupy organizowane przez szkoły
35 zł – inne grupy

 

Grudzień 31 @ 10:00

10:00

– 17:00

(7h)

Muzeum Alfonsa Karnego